EERDER UITKEREN ERFDEEL KINDEREN, KAN DAT?
Ja, dat kan. Maar niet zomaar. Hieronder schets ik twee verschillende situaties waarin het vaak wenselijk is om de erfdelen van de kinderen alvast uit te keren.
In alle gevallen is het zo, dat de eerste van twee echtgenoten is overleden. In dit geval is dat vader. Is er nog niemand overleden, dan is er immers nog geen concrete aanspraak op een erfdeel. En een overeenkomst sluiten over een “nog niet opengevallen nalatenschap” is volgens de wet zo ongeldig als maar kan.
Vader is dus overleden. Stel, de verhouding met de andere echtgenoot (die noemen we (“langstlevende”, of in dit geval: moeder) heeft de hele erfenis van de overledene gekregen, onder de verplichting om het erfdeel van de kinderen uit te betalen op het moment van haar overlijden.
MOEDER HEEFT HET GELD NIET MEER NODIG
Na enige tijd beseft moeder dat zij die hele erfenis niet nodig heeft om prettig verder te leven. De kinderen zijn in de bloei van hun leven en zouden hun vaderlijk erfdeel nu heel goed kunnen gebruiken. Bovendien: de verhouding tussen de langstlevende en de kinderen is heel goed. Moeder wil de kinderen graag een plezier doen en wil de erfdelen van overleden ouder nu vast uitkeren.
Keert moeder nu de erfdelen van de kinderen volledig uit, dan zijn er gevolgen voor de schenkbelasting. Immers: toen vader overleed, heeft de Belastingdienst de erfbelasting berekend met inachtneming van het feit dat moeder de erfdelen voorlopig niet hoefde uit te keren. Dat was een waarde drukkende factor op de erfdelen van de kinderen. Die werden lager gewaardeerd dan de “nominale waarde”. Daarom moet je, op het moment dat je de erfdelen vervroegd wilt uitkeren, de “contante waarde” berekenen die de erfdelen dan hebben. Daar zijn tabellen voor in de Successiewet. Ga daar niet zelf mee zitten rommelen, maar vraag advies.
UITKEREN ERFDEEL STIEFKINDEREN
In het geval van een tweede huwelijk is de verhouding tussen de stiefouder en de kinderen van de overledene niet altijd rooskleurig. Het kan ook voorkomen dat de overledene (vader) zij kinderen heeft onterfd, maar dat zij met een beroep op hun legitieme portie toch een erfdeel verkrijgen. Meestal is ook dit erfdeel pas opeisbaar bij het overlijden van stiefmoeder. Het kan natuurlijk zo zijn, dat stiefmoeder de erfrechtelijke aanspraken van de stiefkinderen graag zo snel mogelijk wil beëindigen. Bijvoorbeeld als zij zelf ook kinderen heeft, die zij -na haar overlijden- niet wil belasten met het uitkeren van de vaderlijke erfdelen aan de stiefkinderen.
Als zij voldoende vermogen heeft, kan moeder er voor kiezen de erfdelen van de stiefkinderen alvast uit te keren. Ook hier geldt weer: voor de contante waarde. Die waarde is mede afhankelijk van de leeftijd van stiefmoeder, op het moment dat zij de uitkering doet. Hoe jonger zij is, hoe groter de waarde drukkende factor. Soms voelen stiefkinderen daardoor niet zoveel voor het vervroegd uitkeren van hun erfdeel: stel dat stiefmoeder jong is maar ook ernstig ziek. De kinderen verwachten niet dat stiefmoeder nog lang te leven heeft. Toch kunnen zij het vroegtijdig uitkeren van de erfdelen niet tegenhouden. De wet bepaalt dat de langstlevende echtgenoot hiertoe kan overgaan, ook als de kinderen hier niet voor voelen. Laat juist bij verstoorde verhoudingen de contante waarde van de erfdelen deskundig uitrekenen, en de uitbetaling van de erfdelen niet door de boekhouder maar door een jurist vastleggen. Dan weet u zeker dat u een waterdichte regeling heeft.